Sakarya, 2025 yılının ilk altı ayında 2,6 milyar dolarlık ihracat gerçekleştirerek tüm zamanların en yüksek ocak-haziran dönemi performansına imza attı. Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerine göre kentin ihracatı geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 8,3 artış kaydetti. Otomotiv ana sanayi ve demir-çelik sektörlerindeki güçlü sevkiyat, bu tarihi eşiğin aşılmasında belirleyici rol oynadı. Sakarya, Türkiye genel ihracatından aldığı payı da yüzde 2,1 seviyesine taşıyarak Marmara Bölgesi’nin üretim üslerinden biri olduğunu bir kez daha kanıtladı.
Sakarya'nın İhracat Rekoru: 2,6 Milyar Doların Anatomisi
Sakarya’dan yılın ilk yarısında yapılan 2,6 milyar dolarlık ihracat, kent ekonomisinde yeni bir dönemin habercisi olarak değerlendiriliyor. Ocak ayında 420 milyon dolar, şubatta 390 milyon dolar, martta 460 milyon dolar, nisanda 440 milyon dolar, mayısta 450 milyon dolar ve haziranda 440 milyon dolar seviyesinde gerçekleşen aylık ihracat, dengeli bir seyir izledi. Geçen yılın aynı döneminde 2,4 milyar dolar olan ihracat, böylece 200 milyon dolarlık net artış yakaladı.
Bu performans, Sakarya’yı Türkiye’nin en fazla ihracat yapan 10. ili konumuna yükseltti. Kentin ihracatının Türkiye toplamı içindeki payı yüzde 2,1’e ulaşırken, Marmara Bölgesi’nde İstanbul, Kocaeli ve Bursa’nın ardından dördüncü sırada yer aldı. Uzmanlar, artışın arkasında 2025 ihracat rakamları içinde dikkat çeken sektörel çeşitliliğin ve Avrupa pazarındaki toparlanmanın bulunduğunu belirtiyor.
İhracatın ithalatı karşılama oranı ise yüzde 135 seviyesine yükseldi. Bu oran, Sakarya’nın dış ticaret fazlası veren bir ekonomi olduğunu teyit ediyor. Özellikle katma değerli ürün gruplarındaki artış, kentin cari dengeye pozitif katkısını güçlendiriyor.
Sektörel Kırılım: Hangi Sektörler Sürükledi?
2,6 milyar dolarlık ihracatın sektörel dağılımına bakıldığında, otomotiv endüstrisi açık ara lider konumda. TİM verilerine göre, otomotiv ana sanayi 1,1 milyar dolarla toplam ihracatın yüzde 42’sini oluşturdu. Sakarya’da faaliyet gösteren Toyota Otomotiv Sanayi Türkiye, yeni nesil hibrit modellerinin Avrupa’ya sevkiyatıyla bu rakamın omurgasını oluşturdu. Yan sanayi ile birlikte otomotiv sektörünün toplam katkısı 1,4 milyar doları buldu.
İkinci sırada demir ve demir dışı metaller sektörü yer aldı. 600 milyon dolarlık ihracat gerçekleştiren sektör, geçen yıla göre yüzde 12’lik büyüme kaydetti. Karasu Limanı’ndan yapılan sevkiyatların kolaylığı, bu sektördeki firmalara lojistik avantaj sağladı. Üçüncü büyük kalem ise makine ve aksamları oldu; 280 milyon dolarlık ihracatla toplamdan yüzde 10,7 pay aldı.
- Otomotiv ana sanayi: 1,1 milyar dolar (yüzde 42)
- Demir ve demir dışı metaller: 600 milyon dolar (yüzde 23)
- Makine ve aksamları: 280 milyon dolar (yüzde 10,7)
- Kimyevi maddeler: 190 milyon dolar (yüzde 7,3)
- Hazır giyim ve konfeksiyon: 130 milyon dolar (yüzde 5)
- Diğer sektörler: 300 milyon dolar (yüzde 12)
Kimyevi maddeler ve hazır giyimdeki artış, kentin Sakarya sanayi üretimi içindeki çeşitlenmenin somut göstergesi oldu. Özellikle teknik tekstil ve medikal kimyasallarda yakalanan ivme, önümüzdeki dönem için umut vaat ediyor.
Pazar Analizi: Sakarya'nın En Büyük İhracat Partnerleri
Sakarya’nın ihracatında Avrupa Birliği ülkelerinin ağırlığı devam ediyor. İlk yarıda yapılan ihracatın yüzde 68’i AB pazarına gerçekleştirildi. En büyük alıcı 520 milyon dolarla Almanya olurken, onu 340 milyon dolarla Birleşik Krallık ve 280 milyon dolarla İtalya takip etti. Fransa (210 milyon dolar) ve İspanya (180 milyon dolar) ilk beşi tamamladı.
AB dışı pazarlarda ise en dikkat çekici sıçrama ABD’ye yapılan ihracatta yaşandı. Geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 22 artışla 160 milyon dolara ulaşan ABD ihracatı, toplam içindeki payını yüzde 6,1’e çıkardı. Rusya’ya ihracat 95 milyon dolar, Irak’a ihracat 70 milyon dolar seviyesinde gerçekleşti. Orta Doğu ve Kuzey Afrika pazarlarında ise yüzde 15’lik bir daralma gözlendi; bu durum, bölgedeki jeopolitik risklerin ve ödeme zorluklarının bir yansıması olarak değerlendiriliyor.
Döviz kurlarındaki seyir, ihracatçı için rekabet avantajı sağlamaya devam etti. Özellikle euro/dolar paritesindeki dalgalanmalara rağmen, TL’deki reel değer kaybı Sakarya firmalarının fiyat tutturmasını kolaylaştırdı. Ancak ithal girdi maliyetlerindeki artış, net ihracat gelirini baskılayan bir unsur olarak öne çıktı.
Uzman Görüşü ve Gelecek Projeksiyonu
Sakarya Üniversitesi İktisat Fakültesi’nden Dr. Emre Yılmaz, kentin ihracat performansını değerlendirirken şu noktalara dikkat çekti: “Sakarya, otomotivdeki güçlü konumunu korurken demir-çelik ve makine sektörlerinde de sürdürülebilir bir büyüme yakaladı. Ancak küresel talepteki yavaşlama sinyalleri ve Avrupa Merkez Bankası’nın sıkı para politikası, yılın ikinci yarısında ihracat artış hızını sınırlayabilir.” Yılmaz, özellikle enerji maliyetleri ve nitelikli iş gücü temininin orta vadede en kritik başlıklar olduğunu vurguladı.
Sakarya Ticaret ve Sanayi Odası’nın (SATSO) yayımladığı ihracat beklenti endeksi ise temkinli bir iyimserliğe işaret ediyor. Endeks, haziran ayında 104,5 puana yükselerek eşik değer olan 100’ün üzerinde kalmaya devam etti. SATSO Başkanı, “Yıl sonu hedefimiz 5 milyar dolar. İlk yarı verileri bu hedefin ulaşılabilir olduğunu gösteriyor. Yeni pazarlara açılım ve dijital dönüşüm yatırımlarıyla Sakarya’yı bir ihracat merkezi haline getirmeyi sürdüreceğiz” dedi.
Öte yandan, kurdaki oynaklık ve korumacı ticaret politikaları risk faktörleri olarak masada duruyor. Uzmanlar, firmaların kur riskini yönetmek için türev araçları daha aktif kullanması gerektiğini belirtiyor. Sakarya’nın ihracatının yılın tamamında 5,2 milyar dolar bandına oturması bekleniyor. Bu rakam, kentin 2024 yılında ulaştığı 4,7 milyar dolarlık seviyenin yaklaşık yüzde 10 üzerinde bir performansa karşılık geliyor.
Bu yazıda yer alan bilgiler yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Sadece bilgilendirme amaçlıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Sakarya'nın 2025 ilk yarı ihracatı ne kadar oldu?
Sakarya, 2025 yılının ocak-haziran döneminde 2,6 milyar dolarlık ihracat gerçekleştirdi. Bu rakam, kentin tarihindeki en yüksek ilk yarı ihracat performansıdır.
Sakarya'nın ihracatında hangi sektörler başı çekiyor?
Otomotiv ana sanayi 1,1 milyar dolarla ilk sırada yer alırken, demir ve demir dışı metaller 600 milyon dolar, makine ve aksamları 280 milyon dolar ile takip ediyor. Kimyevi maddeler ve hazır giyim de önemli katkı sağlıyor.
Sakarya ihracatının en büyük pazarı hangi ülke?
Almanya, 520 milyon dolarlık ithalatla Sakarya’nın en büyük ihracat pazarı konumunda. Onu Birleşik Krallık (340 milyon dolar) ve İtalya (280 milyon dolar) izliyor. AB ülkeleri toplam ihracatın yüzde 68’ini oluşturuyor.
Sakarya'nın ihracat artışının nedenleri nelerdir?
Artışın temel nedenleri arasında Toyota’nın yeni model sevkiyatı, demir-çelik sektöründeki güçlü talep, lojistik avantajlar (Karasu Limanı), TL’deki reel değer kaybının sağladığı fiyat rekabeti ve Avrupa pazarındaki toparlanma yer alıyor.
Kaynaklar: Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) · Sakarya Ticaret ve Sanayi Odası (SATSO)