Piyasalarda barış umudu, döviz kurlarında sert düşüşe ve Borsa İstanbul’da güçlü bir yükselişe yol açtı. Haftanın ilk işlem gününde Dolar/TL 38 seviyesinden 37,20’ye kadar gerilerken; BIST 100 endeksi günü yüzde 2,8 primle 10.450 puandan kapattı. Bu hareketin arkasında, Ukrayna-Rusya arasındaki olası ateşkes görüşmelerine dair gelen olumlu sinyaller ve enerji maliyetlerinde rahatlama beklentisi yer alıyor. Jeopolitik risklerin azalma ihtimali, yatırımcı iştahını artırarak TL varlıklarına talebi güçlendirdi.
Barış beklentisi piyasaları nasıl etkiledi?
Küresel piyasalarda hafta başından itibaren hissedilen iyimserlik, Türkiye varlıklarını da olumlu etkiledi. Özellikle Ukrayna’daki çatışmaların sona erebileceğine yönelik diplomatik temasların hız kazanması, risk algısını belirgin biçimde düşürdü. Jeopolitik risk primi gerilerken, TL üzerindeki baskı azaldı ve yabancı yatırımcı girişleri hızlandı.
Bu tür barış beklentileri genellikle üç kanaldan piyasaları etkiliyor: enerji fiyatlarında normalleşme, güvenli liman talebinin gerilemesi ve ticaret yollarındaki belirsizliğin azalması. Türkiye için ilk iki kanal özellikle kritik; doğalgaz ve petrol ithalat faturasının düşme ihtimali cari açığı rahatlatırken, doların küresel değer kaybı iç piyasada döviz arzını artırıyor.
Hafta başında Asya piyasalarında başlayan pozitif seyir, Avrupa ve ardından İstanbul’da güçlü alımlara dönüştü. Yurt içinde bankacılık ve sanayi hisseleri öncülüğünde geniş tabanlı bir yükseliş yaşandı. Piyasa profesyonelleri, bu tür haber akışlarının kısa vadeli olduğunu ancak somut adımlar atılana kadar dalgalı seyrin süreceğini belirtiyor.
Döviz kurlarında sert düşüş: Dolar ve euro geriledi
Barış umudunun en doğrudan yansıması döviz piyasalarında görüldü. 24 Mart 2025 Pazartesi gününe 38,00 TL civarında başlayan Dolar/TL, gün içinde 37,18 seviyesine kadar çekildi. Bu, yaklaşık son üç haftanın en düşük seviyesi olarak kayıtlara geçti. Aynı saatlerde Euro/TL de 41,50’den 40,40’a geriledi. Kurumların ve bireysel yatırımcıların döviz satışları hızlandı.
Merkez Bankası verilerine göre, swap piyasasında TL’nin maliyeti bir miktar yükselse de spot piyasada arz boldu. Dolar/TL teknik analizine göre kısa vadeli destek noktaları test ediliyor. Uzmanlar, kalıcı bir gerileme için 37,00 altında haftalık kapanışların gerektiğine işaret ediyor.
Öte yandan döviz kurlarındaki bu hareket, ithalat maliyetlerini azaltması bakımından enflasyonla mücadelede arzu edilen bir tablo sunuyor. Enerji Bakanlığı yetkilileri, petrol fiyatlarında olası bir gerilemenin akaryakıt fiyatlarına hemen yansıyabileceğini dile getirdi. Piyasada yılsonu dolar kuru beklentileri aşağı yönlü revize edilmeye başlandı.
Borsa İstanbul'da yükselişin detayları
BIST 100 endeksi, haftanın ilk işlem gününü yüzde 2,8 artışla 10.450 puandan tamamladı. Gün içinde 10.550 seviyesine kadar yükselen endeks, bankacılık sektörünün öncülüğünde değer kazandı. Bankacılık endeksi yüzde 4,1, sanayi endeksi ise yüzde 2,5 prim yaptı. Özellikle enerji ve turizm hisseleri, barış umudundan en çok fayda sağlaması beklenen sektörler olarak öne çıktı.
- Turizm hisseleri: Olası bir ateşkesin turist sayısını artıracağı beklentisiyle yüzde 5’in üzerinde prim yaptı.
- Havayolu ve lojistik şirketleri: Enerji maliyetlerindeki düşüş projeksiyonuyla değer kazandı.
- İnşaat ve çimento sektörü: Yeniden yapılanma ihtimali gündeme geldikçe alım dalgası yaşadı.
- Savunma sanayii şirketleri: Barış ihtimali belirsiz kâr beklentileri yaratsa da portföylerdeki ağırlıkları sınırlı düzeyde korundu.
BIST 30 endeksindeki ağırlıklı hisselerden bazıları günü tavan fiyatla kapattı. Piyasa genelinde işlem hacmi, son bir ayın ortalamasının yüzde 35 üzerine çıkarak 150 milyar TL’yi aştı. BIST 100 için beklentiler sayfamızda yer alan anket, yabancı takas oranının arttığını gösteriyor.
Uzman yorumları: Yükseliş kalıcı mı?
Analistler, barış umudunun piyasalarda yarattığı iyimserliğin geçici olabileceğini vurguluyor. İnfo Yatırım Baş Ekonomisti Mehmet Ali Çelik, “Ateşkes haberleri piyasalara hemen yansıdı ancak somut bir anlaşma metni gelene kadar dalgalanmalar devam eder. Asıl belirleyici, enerji fiyatlarında kalıcı düşüş ve Türkiye’nin risk primindeki (CDS) gerileme olacak” değerlendirmesini yaptı.
Reuters’a konuşan başka bir piyasa uzmanı ise şunları söyledi: “Türkiye’nin 5 yıllık iflas risk primi (CDS), hafta başında 280 baz puana kadar indi. Bu, yabancı girişi için kritik eşik. Ancak faiz indirim döngüsü ve enflasyon görünümü gibi iç dinamikler hâlâ belirsiz.” Uzmanlar, özellikle merkez bankasının faiz politikası ve enerji ithalat faturası takip edilmesi gereken iki ana başlık olduğunu belirtiyor.
Barış umudunun sürdürülebilir olması için diplomatik sürecin ilerlemesi ve ateşkesin kalıcılığına dair güven oluşması gerekiyor. Aksi takdirde piyasada hızlı bir “haber etkisi kaybı” yaşanabilir ve kurlar tekrar yukarı yönelebilir. Bu nedenle yatırımcıların temkinli olması öneriliyor.
Yatırımcılar için riskler ve fırsatlar
Barış ihtimalinin yarattığı iyimserlik kısa vadeli fırsatlar sunsa da yatırımcıların hem iç hem dış riskleri gözetmesi önemli. Aşağıda bu süreçte öne çıkan risk ve fırsat başlıkları sıralanıyor.
Kazanç kalemleri:
- TL’nin değer kazanmasıyla döviz borcu olan şirketlerin bilançolarında iyileşme.
- Turizm ve taşımacılık gelirlerinde artış beklentisi.
- Enerji ithalatında sağlanacak tasarruf sayesinde cari dengede iyileşme.
Risk faktörleri:
- Ateşkes görüşmelerinden olumsuz haber gelmesi durumunda sert satış dalgaları.
- İçeride enflasyon ve faiz politikalarının seyri.
- Küresel piyasalarda FED ve ECB kararları.
Tüm bu tablo içerisinde dengeli ve çeşitlendirilmiş portföy anlayışı öne çıkıyor. Uzmanlar, barış umudunu “kısa vadeli bir ticaret fırsatı” olarak değerlendirirken, orta ve uzun vadeli yatırımların makro göstergelere dayanması gerektiğini ifade ediyor. Unutulmamalıdır ki, piyasalarda her iyimserlik döneminde olduğu gibi bu süreçte de yatırım tavsiyesi niteliği taşımayan bilgiler ışığında karar vermek en doğrusudur.
Sıkça Sorulan Sorular
Barış umudu döviz kurlarını neden düşürdü?
Barış beklentisi, jeopolitik risk primini azaltarak güvenli liman talebini zayıflatır. Türkiye özelinde enerji maliyetlerinin düşme ihtimali de döviz arzını artırarak TL’yi güçlendirir.
Borsa İstanbul'daki yükseliş kalıcı mı?
Somut bir ateşkes anlaşması olmadan bu yükselişin kalıcılığı sorgulanabilir. Uzmanlar, diplomatik süreç netleşene kadar dalgalı seyrin süreceğini belirtiyor.
Hangi sektör hisseleri barış umudundan daha çok etkilendi?
Turizm, havayolu, lojistik, inşaat ve bankacılık sektörleri en güçlü pozitif tepkiyi verdi. Özellikle turizm hisseleri, beklentilerin yüksek olduğu bir alan olarak öne çıktı.
Yatırımcılar bu ortamda nasıl bir strateji izlemeli?
Bu bir yatırım tavsiyesi değildir; ancak uzman görüşleri, kısa vadeli dalgalanmalara karşı temkinli davranmayı ve portföyü çeşitlendirmeyi önermektedir. Uzun vadeli kararlar, makroekonomik veriler ışığında alınmalıdır.
Barış umudu enerji fiyatlarını nasıl etkiler?
Jeopolitik gerginliklerin azalması, petrol ve doğalgaz arzındaki belirsizlikleri ortadan kaldırarak fiyatların gerilemesine yol açar. Türkiye gibi ithalatçı ülkeler için bu durum cari denge ve enflasyon açısından olumludur.
Kaynaklar: Bloomberg HT – Döviz Verileri · Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası – Gösterge Niteliğindeki Kurlar