Boğaziçi Üniversitesi, uluslararası girişimcilik ekosisteminin kalbini İstanbul’da attırdı. Uluslararası KOBİ Ağı (INSME) 20. Yıl Zirvesi ve Genel Kurulu, 42 ülkeden kamu politika yapıcılarını, fon yöneticilerini, teknoloji transfer ofislerini ve hızlandırma programı liderlerini Boğaziçi Üniversitesi Yaşam Boyu Eğitim Merkezi (BÜYEM) ev sahipliğinde bir araya getirdi. Zirvenin ana gündemi; küresel tedarik zincirlerindeki kırılganlıklar sonrası KOBİ’lerin dayanıklılığını artırmak, yeşil ve dijital dönüşümü finanse edecek yeni kamu-özel sektör modellerini tartışmak ve gelişmekte olan ülkelerdeki girişimcilik destek mekanizmalarını yeniden tasarlamak oldu. Türkiye’nin inovasyon diplomasisi açısından stratejik bir kazanım olarak görülen etkinlik, yerli start-up’ların küresel pazarlara açılması için somut iş birliği zeminleri oluşturdu.
Küresel KOBİ Politikaları İçin Stratejik Kavşak: INSME Zirvesi Neden İstanbul’da Düzenlendi?
Türkiye’nin coğrafi konumunun ötesinde, son 5 yılda girişimcilik ekosisteminde kat ettiği mesafe, INSME gibi küresel bir yapının dikkatini çekmiş durumda. 2024 yılı itibarıyla Türkiye’den çıkan unicorn (milyar dolar değerlemeli teknoloji şirketi) sayısı 7’ye yaklaşırken, erken aşama yatırım piyasası son 3 yılın en hareketli dönemlerinden birini yaşıyor. Boğaziçi Üniversitesi’nin bilimsel derinliği ve BÜYEM’in uluslararası akreditasyonu, zirvenin lokasyon tercihini belirleyen en kritik faktör oldu.
INSME (International Network for Small and Medium Enterprises), OECD ve Birleşmiş Milletler Sınai Kalkınma Teşkilatı (UNIDO) ile yakın iş birliği içinde çalışan, merkezi Roma’da bulunan çok taraflı bir ağ. Ağın temel amacı, üye ülkeler arasında KOBİ ve girişimcilik politikaları alanında bilgi transferi sağlamak. Zirvenin açılış konuşmasını yapan INSME Genel Sekreteri Giovanni Zazzerini, küresel ticarette korumacılık eğilimleri artarken, küçük ve orta ölçekli işletmelerin sınır ötesi iş birliğine her zamankinden fazla ihtiyaç duyduğunu vurguladı.
Boğaziçi Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Mehmet Naci İnci ise yaptığı değerlendirmede, üniversitenin 160 yılı aşkın birikimini sanayi ve girişimcilikle buluşturmak için yeni bir modele geçtiğini belirtti. Rektör İnci, “Üniversitemiz yalnızca akademik yayın üretmiyor; BÜYEM çatısı altında yürütülen projelerle, bilginin ticarileşmesi ve toplumsal faydaya dönüşmesi için somut adımlar atıyoruz. INSME Zirvesi, bu misyonumuzu küresel ölçeğe taşıdı,” ifadelerini kullandı. Bu buluşma, Türkiye’nin ‘Girişimci Devlet’ vizyonu ile birebir örtüşen bir diplomatik araç olarak da okunabilir.
42 Ülkeden 150 Politika Yapıcı: Gündemde Hangi Başlıklar Vardı?
Zirveye Arjantin’den Güney Kore’ye, Suudi Arabistan’dan İsveç’e kadar uzanan geniş bir coğrafyadan üst düzey katılım sağlandı. Toplamda 150’ye yakın delege, İstanbul’daki fiziksel oturumlara ve karma (hibrit) tartışmalara katıldı. Ana gündem maddeleri üç temel eksende şekillendi:
- Yeşil Dönüşüm Fonları: Avrupa Yeşil Mutabakatı kapsamında KOBİ’lere sağlanan kaynakların gelişmekte olan ülkelerdeki erişilebilirliği tartışıldı. Dünya Bankası temsilcileri, karbon ayak izi düşük üretim teknikleri için ayrılan 2 milyar dolarlık fonun dağıtım kriterlerini açıkladı.
- Yapay Zeka Destekli Hızlandırıcılar: Geleneksel mentorluk programlarının artık yetersiz kaldığı vurgulandı. Japonya’dan katılan delegeler, yapay zeka destekli iş zekası araçlarıyla KOBİ’lerin ihracat kapasitelerini yüzde 40’a varan oranda artırdıkları bir pilot projeyi anlattı.
- Afet Sonrası Ekonomik Dayanıklılık: Kahramanmaraş depremleri gibi büyük doğal afetlerin KOBİ ekosistemi üzerindeki yıkıcı etkileri masaya yatırıldı. Türk tarafı, deprem bölgesinde uygulanan mikro işletme hibe programlarının sonuçlarını paylaştı.
- Kadın Girişimcilerin Finansmana Erişimi: UNIDO ile ortak yürütülen panelde, cinsiyet eşitliğine duyarlı bütçeleme tekniklerinin KOBİ politikalarına entegrasyonu ele alındı.
Kapalı kapılar ardında yapılan ikili görüşmelerde ise Türkiye’nin savunma sanayii başta olmak üzere ileri teknoloji alanındaki start-up’larına yönelik uluslararası ortak yatırım fırsatlarının konuşulduğu belirtiliyor. Bu zirve, küresel KOBİ gündemini belirleyen bir ‘yuvarlak masa’ işlevi gördü.
BÜYEM’in Küresel Rolü: Sertifikasyondan Stratejik Diplomasiye Uzanan Yol
Boğaziçi Üniversitesi Yaşam Boyu Eğitim Merkezi (BÜYEM), geleneksel eğitim programlarının çok ötesine geçen bir misyon üstleniyor. Merkez, son 3 yılda yalnızca yönetici geliştirme programları düzenlemedi; aynı zamanda teknoloji transferi, uluslararası fonlama danışmanlığı ve girişimcilik diplomasisi alanlarında da derin yetkinlikler kazandı. INSME gibi dev bir organizasyonun Türkiye’deki partneri olarak seçilmesi, BÜYEM’in bu çok yönlü kimliğinin bir sonucu.
Zirve sırasında BÜYEM Müdürü, merkezin yalnızca akademik bilgiyi pazara taşımadığını, aynı zamanda tersine inovasyon süreçleriyle sahadaki sorunların üniversite laboratuvarlarına aktarılmasını sağladığını vurguladı. Bu noktada, İstanbul Kalkınma Ajansı (İSTKA) ve TÜBİTAK ile yürütülen ortak programlar da uluslararası delegelere tanıtıldı. Özellikle İsviçre ve Belçika delegasyonlarının, BÜYEM’in Avrupa Birliği fonlarına aracılık eden yapısına yoğun ilgi gösterdiği ve gelecek yıl için ortak sertifika programları planlandığı ifade edildi.
Merkezin en büyük başarılarından biri, eğitim ve danışmanlık hizmetlerini tek bir çatı altında birleştirerek start-up’lar için yaşam boyu öğrenen kurum modelini hayata geçirmesi. Bu model, INSME üyeleri tarafından ‘gelişmekte olan ülkeler için iyi uygulama örneği’ olarak raporlanacak ve ağın resmi politika öneri dokümanına girecek. Dolayısıyla bu zirve, BÜYEM için bir prestij etkinliğinden çok daha fazlasını, küresel ölçekte bir referans noktası haline gelmeyi temsil ediyor.
Türk Girişimcilik Ekosistemine Somut Kazanımlar ve Yeni İş Birlikleri
Zirve, yalnızca fikir alışverişiyle sınırlı kalmadı; ölçülebilir ve takip edilebilir iş birliği mutabakatlarıyla sonuçlandı. İlk etapta açıklanan anlaşmalardan öne çıkanlar şunlar oldu:
- İnovasyon Elçileri Programı: Boğaziçi Üniversitesi öncülüğünde, INSME üyesi 10 ülke arasında karşılıklı olarak girişimcilik elçileri görevlendirilecek. Bu kişiler, kendi ülkelerindeki pazara giriş yapmak isteyen Türk teknoloji girişimlerine yerinde danışmanlık sağlayacak.
- Yeşil Patent Havuzu: Gelişmekte olan ülkelere yönelik temiz enerji patentlerinin belirli şartlar altında ücretsiz lisanslanmasını sağlayacak bir mekanizma kurulması için niyet mektubu imzalandı.
- Ortak Yatırım Fonu Fizibilitesi: Katılımcı ülkelerin kalkınma bankaları ve varlık fonları, erken aşama derin teknoloji (deep tech) girişimlerine ortak yatırım yapabilecekleri 500 milyon avroluk bir fon yapısı için ön görüşmelere başladı. İstanbul’un fonun yönetim merkezlerinden biri olması gündemde.
Bu somut adımlar, Türkiye’nin yalnızca bir pazar olarak değil, aynı zamanda bir start-up üretim ve inovasyon merkezi olarak konumlanmasını hızlandıracak nitelikte. Özellikle oyun, fintek ve sağlık teknolojileri alanındaki Türk girişimciler, bu yeni ağ sayesinde Güney Amerika ve Asya-Pasifik pazarlarına daha hızlı entegre olabilecek. Zirvenin kapanış bildirgesinde, İstanbul’un 2026 yılına kadar ‘INSME Dijital Mükemmeliyet Merkezi’ statüsü alması için müzakerelerin başlatılması da yer aldı.
Sıkça Sorulan Sorular
INSME nedir ve neden önemlidir?
INSME (Uluslararası KOBİ Ağı), OECD ve UNIDO gibi kuruluşlarla iş birliği yapan, merkezi Roma’da bulunan çok taraflı bir ağdır. Amacı, üye ülkeler arasında KOBİ ve girişimcilik politikaları için bilgi ve deneyim paylaşımını sağlamak, küresel ölçekte en iyi uygulamaları yaygınlaştırmaktır. KOBİ’lerin yeşil ve dijital dönüşümünü finanse etme noktasında politika yapıcılar için kilit bir platformdur.
Boğaziçi Üniversitesi zirveye neden ev sahipliği yaptı?
Boğaziçi Üniversitesi, BÜYEM aracılığıyla uluslararası akreditasyona sahip güçlü bir girişimcilik ve teknoloji transferi altyapısı sunmaktadır. Üniversitenin bilimsel birikimi, sanayi ile olan derin bağları ve yaşam boyu öğrenme modeline yaptığı yatırımlar, INSME tarafından iyi bir uygulama örneği olarak görülmüş ve zirve lokasyonu olarak seçilmesini sağlamıştır.
Zirveden Türk girişimciler için ne gibi somut faydalar çıktı?
Zirve sonucunda 10 ülke arasında İnovasyon Elçileri Programı başlatıldı. Ayrıca yeşil patent havuzu için niyet mektubu imzalandı ve 500 milyon avroluk derin teknoloji ortak yatırım fonunun fizibilite çalışmalarına başlandı. Bu adımlar, Türk start-up’larının küresel pazarlara erişimini kolaylaştıracak somut mekanizmalardır.
Küresel KOBİ politikalarında şu anki ana eğilimler nelerdir?
Zirvede öne çıkan üç ana eğilim şunlardır: Avrupa Yeşil Mutabakatı’na uyum için KOBİ’lere yönelik ‘yeşil dönüşüm fonları’nın yaygınlaşması, yapay zeka destekli ihracat ve hızlandırma araçlarının kullanımı, ve doğal afetler sonrası KOBİ’lerin ekonomik dayanıklılığını artırmaya yönelik mikro hibe modelleridir.
BÜYEM'in uluslararası arenadaki rolü nedir?
Boğaziçi Üniversitesi Yaşam Boyu Eğitim Merkezi (BÜYEM), yönetici geliştirme programlarının yanı sıra teknoloji transferi, uluslararası fonlama danışmanlığı ve girişimcilik diplomasisi alanlarında faaliyet göstermektedir. Tersine inovasyon süreçlerini yönetme yetkinliği sayesinde sahadaki sorunları akademik araştırma ile buluşturmakta ve Avrupa Birliği fonlarına aracılık etmektedir.
Kaynaklar: Boğaziçi Üniversitesi Resmi Duyuru Sayfası – INSME Zirvesi · INSME Resmi Web Sitesi – Etkinlik Takvimi ve Açıklama · BÜYEM (Boğaziçi Üniversitesi Yaşam Boyu Eğitim Merkezi) Resmi Sayfası