Rusya-Ukrayna savaşının 100. gününe girilirken küresel piyasalarda belirsizlik ve riskten kaçış eğilimi hakim. Altın, güvenli liman talebiyle ons başına 1.850 dolar seviyesinin üzerinde seyrederken, enerji arzı endişeleri ve yüksek enflasyon yatırımcıların yönünü belirliyor. Uzmanlar, savaşın uzaması ve merkez bankalarının sıkılaşma adımlarının altın fiyatlarını baskılayabileceğini, ancak jeopolitik risklerin kıymetli metale desteğini sürdürebileceğini belirtiyor.
Küresel Piyasalarda Savaşın 100 Günlük Bilançosu
Rusya ile Ukrayna arasında 24 Şubat 2022’de başlayan savaş, 3 Haziran itibarıyla 100. gününe ulaştı. Bu süreçte küresel piyasalar derin bir belirsizlikle karşı karşıya kaldı. Hisse senedi endeksleri dalgalı seyrederken emtia fiyatları hızla yükseldi. Özellikle enerji ve tahıl piyasalarında yaşanan arz şokları enflasyonu tetikleyerek tüketici ve üretici fiyatlarını artırdı. Birleşmiş Milletler verilerine göre savaş nedeniyle küresel büyüme tahminleri aşağı çekilirken, resesyon endişeleri giderek güç kazandı.
Finansal piyasalarda risk iştahı düşük seviyelerde kalmaya devam ediyor. Tahvil faizleri yükselirken, teknoloji hisseleri gibi büyüme odaklı varlıklar baskı altında. Yatırımcılar, güvenli limanlara yönelerek altın, dolar ve yen gibi varlıkları tercih ediyor. Savaşın 100. gününde piyasalardaki bu temkinli duruş, jeopolitik risklerin ne kadar kalıcı olabileceğine dair ipuçları veriyor.
ABD borsalarında S&P 500 endeksi savaşın başından bu yana yaklaşık %10 değer kaybederken, Avrupa’da Stoxx 600 daha sınırlı bir düşüş gösterdi. Türkiye’de ise BIST 100 endeksi, jeopolitik risklerin gölgesinde dalgalı bir seyir izlese de, yılın ilk çeyreğindeki kayıplarını telafi etmeye çalışıyor. Döviz kurlarındaki yükseliş ve iç piyasadaki yüksek enflasyon, yatırımcıların karar süreçlerini karmaşık hale getiriyor.
Altın Fiyatlarında Güvenli Liman Talebi ve Direniş Seviyeleri
Savaşın ilk günlerinde ons altın, yatırımcıların panikle güvenli limana koşmasıyla 2.070 doları test ederek tarihi zirvesine yaklaşmıştı. Ardından kısmi geri çekilmeler yaşansa da, 100. günde ons altın hala 1.850 doların üzerinde tutunmayı başardı. Güvenli liman alımları, yüksek enflasyon ve merkez bankalarının faiz artırım beklentileri arasında denge arayışı sürüyor.
Analistler, altının 1.800 dolar seviyesinin altına sarkması durumunda satış baskısının artabileceğini, ancak jeopolitik tansiyonun devam etmesi halinde 1.900 doların yeniden hedeflenebileceğini belirtiyor. Teknik göstergeler, 50 ve 200 günlük hareketli ortalamaların bulunduğu 1.850 dolar civarının kısa vadede destek konumunda olduğuna işaret ediyor. Özellikle fiziki altın talebindeki artış dikkat çekiyor. Dünya Altın Konseyi verilerine göre, merkez bankaları ve bireysel yatırımcıların külçe ve sikke talebinde belirgin bir yükseliş görülüyor. Savaş dönemlerinde altın genellikle güvenli liman olarak öne çıkar. 2020’deki pandemi başlangıcında olduğu gibi, büyük belirsizlik dönemlerinde yatırımcılar fiziki altına ve altın destekli borsa yatırım fonlarına (ETF) yöneliyor. Küresel altın ETF’lerine girişler savaşın ilk çeyreğinde hızlanırken, son haftalarda hafif çıkışlar görülse de toplam varlıklar yüksek seviyelerini koruyor.
Türkiye özelinde gram altın fiyatları, ons altındaki seyir ve dolar/TL kurundaki hareketlere paralel olarak 1.000 lira eşiğine yakın seyrediyor. Tüketicilerin hem enflasyondan korunmak hem de kurdaki oynaklığa karşı önlem almak amacıyla gram altına yoğun ilgi gösterdiği belirtiliyor. İç piyasada altın talebi, düğün sezonunun da etkisiyle fiziki satışlara yansımış durumda. Merkez bankalarının rezerv politikaları da altın fiyatlarını etkiliyor. Gelişmekte olan ülke merkez bankaları, rezervlerini çeşitlendirmek amacıyla altın alımını sürdürüyor. Bu yapısal talep, fiyatlara orta vadeli destek sağlıyor.
- Güvenli liman alımları: Savaşın uzaması ve belirsizlik, yatırımcıları altına yönlendiriyor.
- Enflasyon koruması: Yükselen fiyatlar karşısında altın, değer saklama aracı olarak öne çıkıyor.
- Dolar endeksi hareketleri: Doların güçlenmesi altını baskılasa da, jeopolitik riskler bu baskıyı dengeleyebiliyor.
- Merkez bankası politikaları: Faiz artırım beklentileri altının cazibesini azaltsa da, reel faizlerin negatif kalması desteği sürdürüyor.
Enerji Krizi ve Enflasyonun Piyasalara Yansımaları
Rusya’nın enerji arzını kısıtlaması ve Batı’nın uyguladığı yaptırımlar, özellikle Avrupa’da doğalgaz ve petrol fiyatlarını rekor seviyelere taşıdı. Brent petrolün varili 120 doları aşarken, doğalgazda megavatsaat başına fiyatlar 100 euronun üzerine çıktı. Bu durum, sanayi üretim maliyetlerini artırarak enflasyonu körükledi. ABD’de TÜFE yıllık %8,6 ile son 40 yılın zirvesine ulaşırken, Euro Bölgesi’nde de enflasyon %8’i aştı. Türkiye gibi enerji ithalatçısı ülkelerde cari denge üzerindeki baskı yoğunlaştı ve fiyat istikrarı daha da bozuldu.
Yüksek enflasyon, merkez bankalarının para politikalarını agresif şekilde sıkılaştırmasına yol açtı. Fed, 75 baz puanlık faiz artışlarını gündeme alırken, ECB de yıl içinde faiz artırımına gideceğinin sinyallerini verdi. Ancak sıkılaşma adımları, ekonomik büyümeyi yavaşlatma riski taşıdığı için piyasalarda resesyon korkusu yaratıyor. Bu ikilem, yatırımcıların riskli varlıklardan kaçışını hızlandırıyor ve altına olan ilgiyi canlı tutuyor.
Öte yandan, enerji kriziyle birlikte yenilenebilir enerji yatırımlarına ilgi artarken, emtia fiyatlarındaki genel yükseliş tarım ürünlerine de sıçradı. Buğday ve ayçiçek yağı gibi temel ürünlerdeki arz endişeleri, küresel gıda enflasyonunu tetikleyerek gelişmekte olan ülkeleri zorluyor. Böylesi bir ortamda, enflasyona karşı korunma aracı olarak altının cazibesi daha da belirginleşiyor.
Uzman Değerlendirmeleri ve Geleceğe Dönük Beklentiler
Piyasa uzmanları, savaşın seyrine bağlı olarak iki temel senaryo üzerinde duruyor. İlk senaryo, diplomatik çözüm ihtimalinin belirmesiyle risk iştahının geri dönmesi ve altında kısmi bir geri çekilme yaşanması yönünde. İkinci senaryo ise çatışmaların uzaması, yaptırımların sertleşmesi ve enerji arzında kesintilerin artması durumunda ons altının yeniden 2.000 dolar seviyesine tırmanabileceğini öngörüyor. Uluslararası yatırım bankalarının raporlarında da altının yıl sonuna kadar 2.000 dolar seviyesini görebileceği yönünde tahminler yer alıyor.
Bazı analistler, enflasyonun kontrolden çıkması halinde merkez bankalarının daha da sıkılaşmaya gidebileceğini, bunun da altın için olumsuz bir ortam yaratabileceğini vurguluyor. Ancak reel faizlerin negatif kalmaya devam etmesi, altının alternatif maliyetini düşük tutarak cazibesini sürdürüyor. Ayrıca, jeopolitik belirsizlik devam ettiği sürece altının portföylerdeki stratejik önemini koruyacağı konusunda görüş birliği hakim.
Bu karmaşık ortamda yatırımcılara düşen, temkinli ve çeşitlendirilmiş bir portföy stratejisi benimsemek. Kısa vadeli dalgalanmalara hazırlıklı olunması ve uzun vadeli perspektifle hareket edilmesi öneriliyor. Altının, özellikle oynaklığın yüksek olduğu dönemlerde portföylerdeki dengeleyici rolünü sürdüreceği ifade ediliyor. Önümüzdeki dönemde Fed’in atacağı adımlar, Avrupa’daki enerji krizinin derinliği ve savaşın gidişatı, altın fiyatlarının ana belirleyicileri olmaya devam edecek.
Sıkça Sorulan Sorular
Savaşın 100. gününde ons altın fiyatı ne kadar?
Savaşın 100. günü olan 3 Haziran 2022 itibarıyla ons altın yaklaşık 1.850 Amerikan doları seviyesinde işlem görüyor. Savaşın ilk günlerinde 2.070 doları gören altın, sonrasında kısmi geri çekilme yaşasa da güvenli liman talebiyle destekleniyor.
Savaş altın fiyatlarını nasıl etkiliyor?
Savaş, belirsizlik ve jeopolitik riskleri artırdığı için yatırımcılar güvenli liman varlığı olan altına yöneliyor. Ayrıca savaşın yarattığı enerji ve gıda arz şokları enflasyonu yükselterek altının enflasyon koruması özelliğini ön plana çıkarıyor. Ancak merkez bankalarının faiz artırma beklentileri, altının yükselişini sınırlayabiliyor.
Gram altın fiyatı neden yükseldi?
Gram altın fiyatı, ons altının dolar cinsinden değeri ile dolar/TL kurunun çarpımıyla belirlenir. Savaş döneminde hem ons altın yükseldi hem de dolar/TL kurunda artış yaşandığı için gram altın fiyatı rekor seviyelere ulaştı. Ayrıca Türkiye’de enflasyonun yüksek olması, bireysel talebi artırarak fiyatları destekliyor.
Yatırımcılar savaşın 100. gününde ne yapmalı?
Yatırım tavsiyesi olmamakla birlikte, uzmanlar portföy çeşitlendirmesinin önemini vurguluyor. Belirsizlik dönemlerinde altın gibi güvenli liman varlıklarının, riskli varlıklardaki oynaklığa karşı dengeleyici bir rol oynayabileceği belirtiliyor. Her yatırımcının kendi risk iştahına ve finansal durumuna göre hareket etmesi gerektiği ifade ediliyor.
Savaş ne zaman biter ve piyasalar nasıl tepki verir?
Savaşın ne zaman biteceği belirsizliğini koruyor. Olası bir ateşkes veya barış anlaşması, risk iştahını artırarak hisse senetlerini ve tahvil faizlerini yükseltebilir, altında ise düzeltmeye yol açabilir. Ancak savaşın uzaması ve yaptırımların devam etmesi halinde altın ve emtia fiyatlarındaki yukarı yönlü baskının sürmesi bekleniyor.
Kaynaklar: Reuters · Dünya Altın Konseyi