Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı koordinesinde Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) ve Emniyet Genel Müdürlüğü Kaçakçılık ve Organize Suçlarla Mücadele (KOM) ekiplerince Çankaya Belediyesi’ne yönelik düzenlenen operasyonda, yasa dışı altın ticareti ve kara para aklama suçlamasıyla çok sayıda belediye personeli ve iş insanı gözaltına alındı. Soruşturma kapsamında, belediyenin bazı ihaleleri üzerinden yürütülen altın kaçakçılığı ağının deşifre edildiği öğrenildi.
Operasyonun kapsamı ve gözaltılar
Ankara Emniyet Müdürlüğü ekipleri, sabahın erken saatlerinde Çankaya Belediyesi’nin merkez binası ile ilçe genelindeki çok sayıda adrese eş zamanlı baskın düzenledi. Operasyonda, aralarında belediye başkan yardımcıları, daire müdürleri ve ihale komisyonu üyelerinin de bulunduğu en az 23 kişi gözaltına alındı. Gözaltı listesinde, Ankara’da faaliyet gösteren iki büyük kuyumculuk şirketinin sahipleri ve bir döviz bürosu işletmecisi de yer alıyor.
Edinilen bilgiye göre soruşturma, MASAK’ın 2024 yılının son çeyreğinde başlattığı bir şüpheli işlem bildirimi ile tetiklendi. Raporda, belediyeye bağlı bazı şirketlerin hesaplarına aktarılan yüksek tutarlı nakit girişlerinin, kısa süre içinde altın alımında kullanıldığı ve bu altınların kayıt dışı yollarla yurt dışına çıkarıldığı tespit edildi. Savcılık, 6 aylık teknik ve fiziki takibin ardından operasyon düğmesine bastı.
Adreslerde yapılan aramalarda çok sayıda dijital materyale, altın alım satım belgesine ve ruhsatsız silahlara el konuldu. Yetkililer, soruşturmanın genişletilebileceğini ve yeni gözaltıların olabileceğini belirtti.
Altın kaçakçılığı şebekesi nasıl çalışıyordu?
Soruşturma dosyasına giren ilk bulgular, organize bir altın kaçakçılığı ve kara para aklama mekanizmasına işaret ediyor. İddiaya göre şebeke, belediyenin parke taşı, peyzaj ve temizlik gibi rutin ihalelerini paravan olarak kullanıyordu. İhale bedelleri şişirilerek ödenen paralar, yüklenici firmalar üzerinden kuyumculara aktarılıyor, karşılığında fiziki altın alınıyordu. Altınlar daha sonra özel kuryelerle sınır kapılarından geçirilerek Dubai ve Zürih’teki rafinerilere ulaştırılıyordu.
- Şişirilmiş ihaleler: Belediye bütçesinden aktarılan fazla ödemeler, paravan şirketler aracılığıyla sisteme sokuluyordu.
- Nakit döngüsü: Yüklenici firmalar, aldıkları nakitleri doğrudan kuyumculara yönlendirerek altına çeviriyordu.
- Sınır ötesi sevkiyat: Altınlar, bagajda veya zula tabir edilen bölmelerde yurt dışına kaçırılıyor, burada satılarak dövize dönüştürülüyordu.
- Vergi kaybı: Sistem, hem kurumlar vergisi hem de katma değer vergisi (KDV) açısından büyük bir kayba yol açarken, altın ithalatındaki kota ve beyanname yükümlülüklerini de deliyordu.
MASAK raporunda, sadece son iki yılda bu yöntemle yaklaşık 1,2 milyar liralık işlem hacmi oluştuğu ve devletin en az 300 milyon lira vergi kaybına uğradığı tahmin ediliyor. Uzmanlar, bu tür belediye merkezli altın kaçakçılığının, Türkiye’nin altın ticaretindeki gri alanlarını bir kez daha gündeme getirdiğini vurguluyor.
Altın piyasasına ve ekonomiye olası yansımalar
Operasyonun duyulmasıyla birlikte yurt içi altın piyasasında kısa süreli bir dalgalanma yaşandı. Kapalıçarşı’da gram altın fiyatı sabah saatlerinde 2.450 lira seviyesinden 2.420 liraya kadar gerilese de, gün ortasında kayıplarını telafi etti. Analistler, soruşturmanın derinleşmesi halinde özellikle fiziki altın arzında geçici bir sıkışma olabileceğini, ancak bunun kalıcı bir etki yaratmayacağını belirtiyor.
Asıl risk, yatırımcı güveni tarafında. Türkiye’de altın, tasarruf sahiplerinin enflasyona karşı korunma aracı olarak gördüğü bir liman. Bir belediyenin adının altın kaçakçılığına karışması, kayıt dışı ekonomi algısını besleyerek yurt içi altın talebini bir süreliğine baskılayabilir. Nitekim daha önceki benzer operasyonlarda, altın ithalatında yüzde 5 ila 7 arasında düşüş kaydedilmişti. Canlı altın fiyatları üzerindeki etki ise şimdilik sınırlı.
Ekonomistler, olayın Türkiye’nin gri listeden çıkış sürecine de gölge düşürebileceğine dikkat çekiyor. Mali Eylem Görev Gücü (FATF) tarafından yakın takibe alınan Türkiye’nin, belediye düzeyinde ortaya çıkan böyle bir kara para aklama vakasıyla, uluslararası yatırımcı nezdinde imaj kaybı yaşayabileceği ifade ediliyor.
Hukuki süreç ve siyasi yansımalar
Gözaltına alınan şüphelilerin emniyetteki işlemleri devam ederken, Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı soruşturmanın ‘suç işlemek amacıyla örgüt kurma’, ‘nitelikli dolandırıcılık’, ‘kaçakçılık’ ve ‘kara para aklama’ suçlarından yürütüldüğünü açıkladı. Şüphelilerin önümüzdeki günlerde adliyeye sevk edilmesi bekleniyor. Soruşturmada adı geçen Çankaya Belediye Başkanı’nın ise şu an için ifadeye çağrılmadığı, ancak makam aracı ve odasında arama yapıldığı öğrenildi.
Operasyon, siyasi çevrelerde de yankı buldu. Ana muhalefet partisi, konunun üzerine gidileceğini ve belediye kaynaklarının halka hesap vermesi gerektiğini vurgularken, iktidar kanadı yolsuzlukla mücadelede kararlılık mesajı verdi. Yerel yönetim uzmanları, belediyelerin ihale süreçlerindeki şeffaflık eksikliğinin bu tür vakalara zemin hazırladığını, acil mevzuat değişikliği gerektiğini belirtiyor.
Hukukçular ise dosyanın kapsamına dikkat çekerek, altın ticaretinin uluslararası boyutu nedeniyle Interpol ile iş birliğine gidilebileceğini, yurt dışındaki mal varlıklarına tedbir konulabileceğini ifade ediyor.
Uzmanlardan uyarı: Altın yatırımcısı nelere dikkat etmeli?
Operasyonun hemen ardından altın yatırımcılarına yönelik uyarılar da geldi. Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) kaynakları, kayıt dışı altın ticaretinin yatırımcıları dolandırıcılık riskiyle karşı karşıya bıraktığını hatırlattı. Özellikle fiziki altın alım satımında, yetkili kuyumcu ve banka dışındaki kanallardan uzak durulması gerektiği vurgulandı.
Uzmanlar, son dönemde artan ‘sahte gram altın’ ve ‘düşük fiyatlı külçe altın’ vaatlerine karşı dikkatli olunmasını öneriyor. Ayrıca, altın ithalatındaki kota ve vergi düzenlemeleri nedeniyle piyasada oluşabilecek fiyat makasının, yatırımcıları yasa dışı yollara itebileceği uyarısı yapılıyor. Bu noktada, güvenli altın yatırımı yöntemleri hakkında bilgi sahibi olmak büyük önem taşıyor.
Sıkça Sorulan Sorular
Çankaya Belediyesi'ne yönelik operasyon neden düzenlendi?
Operasyon, belediye ihaleleri üzerinden yasa dışı altın ticareti ve kara para aklama iddiaları nedeniyle düzenlendi. MASAK raporları, şişirilmiş ihale bedelleriyle alınan altınların yurt dışına kaçırıldığını ortaya koydu.
Operasyonda kaç kişi gözaltına alındı ve kimler var?
En az 23 kişi gözaltına alındı. Aralarında belediye başkan yardımcıları, daire müdürleri, ihale komisyonu üyeleri ve kuyumculuk şirketi sahipleri bulunuyor.
Bu operasyon altın fiyatlarını nasıl etkiler?
Kısa vadede fiziki altın arzında hafif bir sıkışma ve yatırımcı güveninde zayıflama görülebilir. Ancak kalıcı bir fiyat düşüşü beklenmiyor; piyasa kısa sürede dengeye kavuşacaktır.
Belediye başkanı gözaltında mı?
Şu an için belediye başkanı gözaltına alınmadı. Ancak makam aracı ve odasında arama yapıldı, soruşturmanın ilerleyen aşamalarında ifadeye çağrılabileceği belirtiliyor.
Altın yatırımcıları bu süreçte nelere dikkat etmeli?
Yatırımcıların yalnızca yetkili kuyumcu ve bankaları tercih etmesi, kayıt dışı kanallardan uzak durması ve şüpheli fiyat tekliflerine itibar etmemesi öneriliyor.
Kaynaklar: Anadolu Ajansı · Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK)