Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), Haziran ayı enflasyon verilerinin ardından yayımladığı Aylık Fiyat Gelişmeleri Raporu’nda, enflasyonun ana eğiliminin sınırlı da olsa gerilediğini duyurdu. Rapora göre mevsimsellikten arındırılmış çekirdek B ve C endeksleri, bir önceki aya kıyasla kısmi bir düşüş sergilerken, hizmet enflasyonundaki katılık eğilimin kalıcılığı konusunda temkinli olunması gerektiğini gösterdi. Bu görünüm, piyasadaki faiz indirimi beklentilerini yeniden şekillendirirken, TCMB’nin sıkı para politikası duruşunu sürdürme kararlılığını pekiştirdi.
Çekirdek Enflasyon Göstergelerinde Sınırlı Düşüş
TCMB’nin yakından izlediği çekirdek enflasyon göstergeleri, aylık enflasyonun alt kalemlerindeki geçici etkilerden arındırılarak ekonominin temel dinamiklerini yansıtıyor. Banka, özellikle enerji, gıda ve alkol-tütün gibi oynak unsurları dışarıda bırakan B endeksi ile bu kalemlere ek olarak yönetilen/yönlendirilen fiyatları da hariç tutan C endeksi üzerinden ana eğilimi analiz ediyor.
Haziran ayı verilerinde, mevsimsellikten arındırılmış B endeksinde aylık artış Mayıs ayına göre 0,15 puan yavaşlayarak %2,6 seviyesinde gerçekleşti. C endeksinde ise yavaşlama daha belirgin oldu; aylık artış %2,9’dan %2,4’e geriledi. Bu sınırlı düşüş, özellikle temel mal grubundaki fiyat artışlarının ivme kaybetmesinden kaynaklandı. Dayanıklı tüketim malları (beyaz eşya, mobilya, elektronik) ve giyim grubunda talepteki soğumanın etkisi belirginleşti.
Öte yandan, çekirdek göstergelerin üç aylık hareketli ortalamasına bakıldığında, B endeksi için %2,8’den %2,7’ye, C endeksi için ise %3,0’ten %2,8’e gerileyen bir trend görülüyor. Bu veri, dezenflasyon sürecinin yavaş da olsa başladığını teyit ediyor. TCMB’nin daha önce Enflasyon Raporu’nda vurguladığı gibi, talep koşullarındaki dengelenme ve parasal sıkılaştırmanın gecikmeli etkileri kendini göstermeye başladı. Ancak henüz belirgin ve kalıcı bir iyileşmeden söz etmek için erken olduğu konusunda hem banka yetkilileri hem de piyasa uzmanları hemfikir.
Hizmet Enflasyonu Katılığını Korudu
Haziran ayı fiyat gelişmelerinin en dikkat çeken yönü, hizmet sektöründeki fiyat artışlarının dirençli kalmaya devam etmesi oldu. TCMB raporunda, hizmet enflasyonunun aylık artış hızı %4,2 ile manşet enflasyonun belirgin şekilde üzerinde gerçekleşti. Kira alt grubu, sözleşme yenileme ve yüksek konut arzı eksikliğinin etkisiyle aylık %5,8 gibi yüksek bir artış kaydetti. Lokanta-otel grubunda ise talep canlılığının sürmesi, fiyatlama davranışlarını yukarı yönlü etkiledi.
Uzmanlar, hizmet enflasyonundaki bu katılığın yapısal unsurlara dayandığını belirtiyor. Geçmiş enflasyona endeksleme alışkanlığı (geriye dönük fiyatlama), asgari ücret artışları ve turizm sezonunun yarattığı talep, hizmet fiyatlarının düşmesini zorlaştırıyor. Ayrıca eğitim, sağlık ve sigorta gibi kalemlerdeki yüksek zamlar da manşet enflasyonun düşüşünü sınırlıyor. Bu tablo, TCMB’nin “hizmet enflasyonundaki ataletin kırılması için zamana ihtiyaç var” yönündeki söylemlerini doğrular nitelikte.
Piyasalar açısından hizmet enflasyonunun seyri, faiz indirim patikasının en kritik belirleyicilerinden biri haline geldi. Önceki analizimizde değindiğimiz gibi, TCMB Başkanı Fatih Karahan, hizmet fiyatlarındaki yavaşlamanın zaman alacağını ve bu süreçte erken gevşemenin risk oluşturacağını sık sık vurguluyor. Bu nedenle Haziran verilerindeki sınırlı iyileşme, para politikasında hızlı bir dönüşü desteklemiyor.
Para Politikası ve Faiz Kararlarına Yansımaları
TCMB’nin para politikası duruşu, temel olarak aylık enflasyonun ana eğilimindeki düşüşün belirgin ve kalıcı olmasına odaklanmış durumda. Banka, Temmuz ayı Para Politikası Kurulu (PPK) toplantısında politika faizini %50 seviyesinde sabit tutarken, metinde “aylık enflasyonun ana eğiliminde belirgin ve kalıcı bir düşüş sağlanana kadar sıkı para politikası duruşu sürdürülecektir” ifadesine yer verdi.
Haziran ayındaki sınırlı gerileme, bu eşiğin henüz aşılmadığını gösteriyor. TCMB yetkilileri, özel sektörle yapılan toplantılarda da 2024’ün son çeyreğine kadar faiz indirimi için yeterli kanıt oluşmayabileceğine işaret etmişti. Bu beklenti piyasa fiyatlamalarına da yansımış durumda: swap piyasası, ilk faiz indirimini Kasım 2024’e öteleyen bir görünüm çiziyor. Bazı yabancı kurumlar ise yıl sonuna kadar en fazla 250 baz puan indirim olabileceğini, bunun da ancak hizmet enflasyonunda gözle görülür bir kırılma yaşanması halinde mümkün olacağını belirtiyor.
Haziran verilerinin ardından yayımlanan TCMB Piyasa Katılımcıları Anketi de enflasyon beklentilerinde belirgin bir bozulma olmadığını ancak iyileşmenin de çok yavaş olduğunu ortaya koyuyor. Cari yıl sonu TÜFE beklentisi %43,2’den %42,8’e hafif gerilerken, 12 ay sonrası beklenti %31,8’de yatay seyrediyor. Bu veriler, Merkez Bankası’nın %38 hedefinin üzerinde bir patika çizilmesine rağmen enflasyonla mücadelede kazanımların yavaş da olsa alındığını teyit ediyor.
Piyasa ve Analist Değerlendirmeleri
Haziran ayı çekirdek enflasyon eğilimindeki sınırlı iyileşme, piyasa beklentilerini tam olarak karşılamadı. Birçok kurum, manşet enflasyonda baz etkisiyle düşüş yaşansa da ana eğilimin daha güçlü bir yavaşlama göstermesini bekliyordu. Bu nedenle verilerin açıklanmasının ardından tahvil faizlerinde sınırlı yükseliş, Türk Lirası varlıklarında ise kısa süreli değer kaybı yaşandı.
Yerli ve yabancı banka ekonomistleri, raporu genel olarak “dezenflasyonun başlangıcı fakat yeterli değil” şeklinde yorumladı. Kimi analistler, yılın ikinci yarısında talepteki soğuma, kur istikrarı ve mali politikaların desteğiyle ana eğilimdeki gerilemenin hızlanabileceğini, ancak eylül-ekim aylarına kadar net bir sinyal alınamayacağını öngörüyor. Özellikle kiralardaki artış hızının ne zaman kırılacağı ve işlenmemiş gıda fiyatlarındaki mevsimsel etkiler, yılın geri kalanında izlenecek en kritik göstergeler arasında yer alıyor.
Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşları da Türkiye’nin kredi notu görünümünde iyileşmeler kaydederken, kalıcı bir enflasyon düşüşünün not artırımı için temel koşul olduğunu belirtiyorlar. Son dönemde gelen olumlu dış finansman akışı ve CDS’lerdeki gerileme, enflasyonla mücadelede başarı beklentisine bağlı. İlgili beklenti analizimize göre, temkinli iyimserlik hâkim olsa da kalıcı fiyat istikrarı için yapısal adımların hızlanması gerekiyor.
Sonuç ve Kısa Vadeli Beklentiler
TCMB’nin Haziran ayı raporu, enflasyonun ana eğiliminde sınırlı bir gerileme olduğunu teyit ederek, dezenflasyon sürecinin beklendiği gibi kademeli ilerlediğini gösterdi. Çekirdek göstergelerdeki düşüşe karşın hizmet enflasyonundaki direnç, para politikasının gevşetilmesi için acele edilmemesi gerektiğini net biçimde ortaya koyuyor.
Uzmanlara göre, önümüzdeki aylarda manşet enflasyonun yüksek seyrini sürdürmesi ve ana eğilimdeki iyileşmenin ancak yavaş yavaş belirginleşmesi olası. TCMB’nin faiz indirimlerine en erken 2024’ün son aylarında, bankanın kendi enflasyon raporunda çizdiği tahmin patikasıyla uyumlu sinyaller alındığı takdirde başlayabileceği düşünülüyor.
Tüm bu veriler ışığında, yatırımcıların ve tasarruf sahiplerinin, enflasyon görünümünde kalıcı bir bozulma olmadığını ancak hızlı bir rahatlama da beklenmemesi gerektiğini göz önünde bulundurarak hareket etmesi önem taşıyor. Aylık Fiyat Gelişmeleri Raporu’nun gelecek dönemlerde sunacağı sinyaller, özellikle Ağustos ayı enflasyon verileriyle birlikte para politikasının yönü hakkında daha net ipuçları verecektir.
Uyarı: Bu analiz, yalnızca bilgilendirme amacı taşımakta olup, Sermaye Piyasası Kurulu’nun (SPK) ilgili mevzuatı uyarınca yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Burada yer alan hiçbir görüş, alım-satım önerisi ya da fiyat hedefi niteliği taşımaz.
Sıkça Sorulan Sorular
Enflasyonun ana eğilimi ne demek?
Enflasyonun ana eğilimi, mevsimsel etkiler ve geçici fiyat hareketlerinden arındırılmış, ekonominin temel fiyatlama dinamiklerini yansıtan çekirdek göstergelerin yönüdür. TCMB, bu eğilimi B ve C endeksleri üzerinden takip eder.
TCMB'nin çekirdek enflasyon olarak kullandığı B ve C endeksleri nasıl hesaplanır?
B endeksi, enerji, gıda ve alkolsüz içecekler, alkollü içkiler ve tütün ile altın fiyatlarını hariç tutar. C endeksi ise bunlara ek olarak yönetilen/yönlendirilen fiyatları da dışarıda bırakarak fiyatlama davranışının temel eğilimini daha net ölçmeye çalışır.
Haziran 2024'te çekirdek enflasyon ana eğilimi neden sınırlı geriledi?
Haziranda talep koşullarındaki dengelenme ve sıkı para politikasının gecikmeli etkisiyle temel mal grubundaki fiyat artışları ivme kaybetti. Ancak hizmet sektöründeki kira, lokanta-otel gibi kalemlerde yüksek artışlar sürdüğü için ana eğilimde sadece sınırlı bir iyileşme görüldü.
Bu veri sonrası TCMB faiz indirimi yapar mı?
Veri, henüz belirgin ve kalıcı bir iyileşme sinyali vermediği için yakın dönemde faiz indirimi beklenmiyor. Piyasa beklentileri ilk indirimin en erken 2024’ün son çeyreğinde, muhtemelen kasım veya aralık ayında olabileceğine işaret ediyor.
Hizmet enflasyonu neden hâlâ yüksek seyrediyor?
Hizmet enflasyonunun yüksek kalmasının başlıca sebepleri arasında geriye dönük fiyatlama alışkanlığı, kira sözleşmelerindeki gecikmeli yenileme etkisi, asgari ücret artışlarının maliyetlere yansıması ve turizm kaynaklı talep canlılığı sayılabilir. Bu katılığın kırılması zaman alacaktır.
Kaynaklar: TCMB Aylık Fiyat Gelişmeleri Raporu (Haziran 2024) · TÜİK Tüketici Fiyat Endeksi, Haziran 2024